Styczniowy numer Biuletynu

Chwila kalendarzowo-noworocznego przeskoku o kolejny ząbek czasu zawsze wyznacza punkt, w którym rozglądamy się dookoła. My w Redakcji „Biuletynu” patrzymy nie tylko w przód i wstecz, ale też na boki, bo jest wiele spraw, które mimo przeskoku czasu trwają równolegle i są w kręgu naszego postrzegania. Patrzymy na ogrom tematów zrealizowanych przez ŚZŻAK i redakcję Biuletynu w minionym roku i w latach poprzednich. Wspominamy z zadumą Tych, którzy od nas odeszli, a byli i są we wspomnieniach świadectwem walki, troski i miłości do naszej suwerennej i niepodległej Ojczyzny. Kontynuujemy drogę, jaką od lat podążamy, przekazując na naszych łamach obraną w 2025 r. przez Związek ideę Sztafety Pokoleń, dla zachowania wiedzy i etosu Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego nie tylko w polskim społeczeństwie, ale także w światowym dziedzictwie historycznym.

Właśnie historia, to jeden z naszych najważniejszych tematycznie działów. Pamięć i tożsamość to kwestie, które przenikają się wzajemnie – jedna wynika z drugiej. To, jakie podejmujemy dzisiaj decyzje, opierać się musi na naszych indywidualnych i zbiorowych doświadczeniach. Podejmujemy tę tematykę, by w pełni świadomie, na podstawie motywu przepracowanego już w naszej historii, skoncentrować się na najlepszym rozwiązaniu na przyszłość i uniknąć błędów oraz niepotrzebnych sporów.

Jednym z tematów, którym poświęcamy znaczną część nowego – styczniowego Biuletynu, są reparacje wojenne za szkody spowodowane przez Niemcy w czasie II wojny światowej. Temat ostatnio znowu wrócił na agendę publiczną, za sprawą politycznych sporów wokół dochodzenia przez Polskę zadośćuczynienia, które od wielu lat są bezskuteczne, mimo że bezdyskusyjnie jest to Nasze moralne prawo, sprawa honoru i sprawiedliwości.

Dodatkowym impulsem domagania się reparacji jest 81. rocznica oswobodzenia lewobrzeżnej Warszawy spod okupacji niemieckiej przez oddziały 1. Armii WP i sowieckie – 17 stycznia 1945 r. Przypominamy dostępną na stronie UM Warszawa lotniczą ortofotomapę Warszawy z czerwca 1945 r., będącą obrazem nieopisanej tragedii „zamordowanego” miasta. Jest ona naocznym i niezbitym dowodem zbrodni, która nawet w przypadku wypłacenia reparacji finansowych, nigdy nie zostanie wybaczona. Pozostajemy w nadziei, że przyjdzie także czas na reparacje ze „wschodu”…

W styczniowym numerze znajdą Państwo również:

• Andrzej Anusz przedstawia pierwszą część rozprawy o Idei Międzymorza – tego czym właściwie ona jest, co oznacza dla Polski i całego regionu Europy środkowo-wschodniej, czyli państw znajdujących w tzw. „strefie zgniotu”, na obszarze pomiędzy Rosją a Niemcami. Jak ta myśl kształtowała się historycznie i jaki do niej stosunek miała opozycja polityczna w PRL i poza nim – przeczytacie Państwo w styczniowym numerze BI.
• Drugą część Fragmentów nigdy niepublikowanego Epilogu do książki Jerzego Filipowicza ps. „Pogoń” pt. „Miałem wtedy 14 lat”, opracowała Anna Witkowska – Prezes Zarządu Koła Kedyw Oddział Dyspozycyjny „B”  ŚZŻAK Okręg Warszawa.
• Andrzej Borcz w materiale „Konfederacja Łańcucka 1656 r.” ukazuje znaczenie tego najważniejszego w historii Łańcuta faktu historycznego, oraz fundamentalnego faktu historycznego dla ówczesnej Rzeczypospolitej. Autor spróbuje odpowiedzieć, czy zagadnienia militarne i polityczne czasów wojny polsko-szwedzkiej 1655-1660 mogły mieć analogie do elementów funkcjonowania i działania polskiego podziemia wojskowego czasów II wojny światowej?
• Andrzej Borcz przedstawia także, jak kształtowały się losy Polaków w pierwszych latach walki o przywrócenie państwowości polskiej po zaborach, wertując karty rodzinnej historii w artykule „Ppor. Franciszek Borcz – poległy w obronie Kresów”.
• Wojciech Parzyński opowiada burzliwe losy kolejnych mieszkańców warszawskiej dzielnicy Sadyba. Tym razem tekst dotyczy Gen. dyw. Tadeusza Kasprzyckiego – właściciela willi przy ul. Morszyńskiej 27 i bohatera głośnego skandalu towarzyskiego z ostatnich lat II Rzeczpospolitej. 
• Adam Cyra przybliża historię tragicznej w skutkach ostatecznej likwidacji KL Auschwitz-Birkenau i jego podobozów, którą Niemcy rozpoczęli w połowie stycznia 1945 r., Na jej tle przedstawia ucieczkę z transportu Zofii Gabryś ps „Wera”, zasłużonej łączniczki oświęcimskiego AK.
• W dziale „Sztafeta Pokoleń” przedstawiamy materiał Piotra Langenfelda o żołnierzach 7. Pomorskiej Brygada OT, którzy mocno zżyli się z kombatantami AK. Wojska Obrony Terytorialnej dziedziczą tradycję największej armii podziemnej Europy i z wielkim zaangażowaniem współpracują ze ŚZŻAK. 

W numerze styczniowym BI przeczytacie także relacje z uroczystości i wydarzeń, jakie miały miejsce w Kołach i Okręgach ŚZŻAK na terenie całego kraju.

Oddajemy także Cześć Tym, którzy odeszli na Wieczną Wartę. Są to: mjr Władysław Siemaszko ps. „Wir”, por. Władysław Wolańczyk ps. „Koc, kpt. Zdzisław Olcha Zaborski ps. „Błyskawica”, ppor. Wiesława Pawlus ps. „Iskierka” oraz Maria Serafińska-Domańska.

Zapraszamy do lektury!

---

Piotr Hrycyk, Red. Nacz. BI AK ŚZŻAK